Pozdrowienia z wakacji

Przez dziesięciolecia wakacyjna podróż niemal obowiązkowo wiązała się z wysłaniem pocztówek/widokówek do rodziny lub znajomych. Wystarczyło kilka zdań: jaka jest pogoda, jak spędzamy czas, tęsknimy. Dziś ten zwyczaj niemal zanikł ale kartki przetrwały.  Zebrałam kilka takich „pozdrowień z wakacji" ze zbiorów POLONY, to małe dzieła sztuki użytkowej, które krążyły po całym kraju.

[1918-1939]

W XIX wieku na dłuższy wakacyjny wyjazd wypoczynek mogli sobie pozwolić przede wszystkim ludzie zamożniejsi: ziemiaństwo, arystokracja, a z czasem także inteligencja i bogatsze mieszczaństwo. Jeżdżono „do wód”, w góry, do nadmorskich kąpielisk albo spędzano lato poza miastem, wynajmując dom czy pokój w miejscowości letniskowej. 

1912 

1916 

Dużą popularnością cieszyły się uzdrowiska. Jednym z najważniejszych polskich kurortów była Krynica, której rozwój przyspieszył w drugiej połowie XIX wieku. W 1858 roku rozpoczął tam działalność Józef Dietl, a w kolejnych dziesięcioleciach powstawały łazienki, pijalnie, pensjonaty i Dom Zdrojowy. Jeszcze większą dostępność Krynicy zapewniła kolej, która dotarła bezpośrednio do miejscowości w 1911 roku.

1912 

1926

1912

1910

Coraz chętniej wyjeżdżano również w góry. Od połowy XIX wieku ważnym miejscem wypoczynku stało się Zakopane. Początkowo przyciągało przede wszystkim osoby szukające korzystnego dla zdrowia klimatu, z czasem także turystów, taterników, artystów i ludzi kultury. Pod koniec XIX i na początku XX wieku pobyt pod Tatrami należał już do modnych sposobów spędzania lata, a w dwudziestoleciu międzywojennym Zakopane stało się jednym z najbardziej znanych polskich kurortów.

1918

1937

 

po 1906

 Tatry : przewodnik Józef Roj z turystą na Wielkim Stawie w Pięciu Stawach Polskich
| [przed 1929] 

1902 

Moda na wypoczynek obejmowała także kąpieliska nadmorskie. Sopot rozwijał się jako kurort już od pierwszej połowy XIX wieku. Za początek uzdrowiska przyjmuje się rok 1823, kiedy Jean George Haffner otworzył zakład kąpielowy i dom zdrojowy.

1910-1914

Po odzyskaniu niepodległości wakacyjna mapa Polski zaczęła się zmieniać. W latach 20. i 30. coraz więcej turystów wybierało polskie wybrzeże: Gdynię, Orłowo, Hel, Jastarnię, Kuźnicę czy Jastrzębią Górę. Rozwój kolei i żeglugi przybrzeżnej ułatwiał dojazd, a wypoczynek nad Bałtykiem miał w II Rzeczypospolitej nawet pewien wymiar patriotyczny: zachęcano do spędzania urlopu nad „polskim morzem”. W dwudziestoleciu międzywojennym ogromną popularność zdobyły letniska położone niedaleko dużych miast. Warszawiacy wybierali między innymi Falenicę, Świder, Otwock czy Anin. Wynajmowano tam pokoje lub całe domy, czas spędzano na spacerach, kąpielach w rzece, plażowaniu i spotkaniach towarzyskich.  

1939 

1910-1930 

ok. 1930 

przed 1909

ok. 1910

Pozdrowienie z Sieradza : ogólny widok Sieradza
[1906-1913] 

ok. 1921 

 

Do upowszechnienia takich wyjazdów przyczyniły się również zmiany społeczne. Ustawa z 1922 roku wprowadziła płatne urlopy dla zatrudnionych w przemyśle i handlu. Pracownikom umysłowym po roku pracy przysługiwał miesiąc urlopu, podczas gdy robotnicy mieli urlopy krótsze.

przed 1939

1931

 

1939

Wydawcy pocztówek sięgali po motywy, które miały kojarzyć się z danym regionem i wypoczynkiem: górskie krajobrazy, stroje ludowe, morze, uzdrowiska i charakterystyczne budowle. Obok klasycznych widokówek powstawały również kartki humorystyczne, romantyczne i uniwersalne „pozdrowienia z daleka”, które można było wysłać z każdego miejsca.

1919

lata 30-te 

1930

1909

1908