Jan Kasprowicz: od chłopskiej chaty na szczyt Parnasu

Portret Jana Kasprowicza. Obraz olejny autorstwa Jacka Malczewskiego, namalowany w roku 1903.  Obecnie dzieło znajduje się w zbiorach Muzeum Narodowego w Warszawie.

Jan Kasprowicz był postacią bardzo złożoną, człowiekiem o gwałtownym temperamencie, a jednocześnie franciszkańskiej łagodności. Jego droga życiowa to imponujący przykład determinacji: urodził się w ubogiej rodzinie niepiśmiennego chłopa w Szymborzu, a dzięki upartemu dążeniu do wiedzy (i wsparciu matki), mimo licznych konfliktów z pruską szkołą oraz skrajnej biedy w czasach studenckich, zdołał zostać profesorem i rektorem Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie.

Jan Kasprowicz - 1880 rok.

Dom rodzinny Jana Kasprowicza - Inowroclaw-Szymborze.  

 

Jego życie osobiste naznaczone było głębokim dramatem, zdradą żony, Jadwigi, która odeszła z jego przyjacielem, Stanisławem Przybyszewskim. To bolesne doświadczenie, obok trudów dzieciństwa, ukształtowało jego wczesną, buntowniczą duchowość, w której wadził się z Bogiem o niesprawiedliwość świata i cierpienie człowieka. Z czasem jednak ten wewnętrzny bunt ewoluował w stronę pokory i akceptacji, co znalazło odzwierciedlenie w jego późniejszej twórczości, przesyconej miłością do natury i prostoty.

Damazy Kotowski - Portret Jana Kasprowicza.

Jadwiga z Gąsowskich Kasprowiczowa - zdjęcie z 1892 roku.

 

Jan Kasprowicz 

 

 Jan Kasprowicz -  Karykatura Kazimierza Sichulskiego

 

Ilustracja E. Okunia i M. Liliena z tomiku Jana Kasprowicza "Miłość", Lwów 1902.

Kasprowicz był nie tylko wybitnym poetą, ale i tytanem pracy intelektualnej. Jako genialny poliglota dokonał monumentalnego dzieła przekładu klasyków literatury światowej, w tym niemal wszystkich dramatów Szekspira. To właśnie honoraria za te tłumaczenia pozwoliły mu spełnić wielkie marzenie,  zakup domu na zakopiańskiej Harendzie. Choć osiadł tam u boku trzeciej żony, Marii Bunin, cieszył się tym miejscem zaledwie trzy lata. Harenda stała się jednak symbolem jego nierozerwalnej więzi z Tatrami, gdzie spoczywa do dziś w specjalnym mauzoleum, pozostając w pamięci jako postać o sile górskiego szczytu, łącząca polską wieś z europejską kulturą. 

 

 

Witkacy - Portret Marii Kasprowiczowej.

 

Witkacy -  Portret Jana Kasprowicza.

 

Witkacy - Portret Marii Kasprowiczowej.

Willa Harenda - 1926 r.

 

Willa Harenda - obecnie

Willa Harenda - wnętrze.

 

źródła ilustracji: Polona, Wikipedia.

 

Bibliografia:

1. http://hamlet.edu.pl/gawron-nurt-franciszkanski
2. „UCZUCIA NIE ZNAJĄ GRANIC - O JADWIDZE PRZYBYSZEWSKIEJ primo voto KASPROWICZOWEJ"/ Janusz Kopeć, [w:] „Dziennik Związkowy", Chicago 2010
3. https://christianitas.org/news/dusza-z-granitu-czyli-wstep-do-religijnosci-jana-kasprowicza/