Przejdź do głównej zawartości

Jeografia czyli Opisanie matematyczne i fizyczne Ziemi

 Jan Śniadecki, Jeografia czyli Opisanie matematyczne i fizyczne ziemi, Towarzystwo Warszawskie Przyjaciół Nauki, Wilno 1804

 

Bracia Śniadeccy, patroni ulic, szkół, parków, wybitni naukowcy przełomu XVIII i XIX wieku. Jan - astronom, matematyk, filozof, językoznawca, pedagog, geograf, Jędrzej - lekarz, biolog chemik. Uważani za najwybitniejszych polskich naukowców epoki oświecenia, wieku rozumu i filozofów.
Starszy z braci, Jan wezwany przez Komisję Edukacji Narodowej, został mianowany szefem katedry i profesorem matematyki wyższej i astronomii w Krakowie (Wyższa Szkoła Koronna). Wykładał zarówno matematykę jak i astronomię. Co ciekawe, wbrew powszechnemu wtedy zwyczajowi wykładał w języku polskim. Był pierwszym wykładowcą tych dwóch przedmiotów w języku ojczystym na krakowskiej uczelni. W 1782 roku został mianowany członkiem Rady Wizytatorskiej (powołanej przez Komisję Edukacji Narodowej).
Jesienią roku 1782 wystąpił z projektem zbudowania obserwatorium astronomicznego w Krakowie na terenie Ogrodu Botanicznego.
Mówiono o nim, że jest: „arcykapłanem umiejętności na całą Polskę i Litwę”.

 




W 1804 roku opublikował dzieło pod tytułem Jeografiia, czyli opisanie matematyczne i fizyczne Ziemi. Między innymi tym dziełem przyczynił się do upowszechnienia polskiej terminologii matematycznej.

Praca Śniadeckiego stanowiła zupełnie nową jakość – w sposób naukowy przedstawiała systemy geografii jako nauki ścisłej, opartej na matematyce, astronomii i fizyce. 


Dzieło zawiera dziewięć rozdziałów:
ROZDZIAŁ 1. O Ziemi iako planecie głównym : o sposobach poznawania i oznaczania różnych mieysc na iey powierzchni: o biegu iey dziennym, i o skutkach z tego biegu wynikaiących
ROZDZIAŁ II. O biegu rocznym ziemi około Słońca, o skutkach i podziałach z tego biegu wypadaiących.
ROZDZIAŁ III. O wymierzaniu Ziemi, o iey figurze i rozległości
ROZDZIAŁ IV. O Xiężycu iako gwiaździe ziemskiey, sprawuiącey różne skutki na ziemi.
ROZDZIAŁ V. O Morzu, o iego peryodycznem wzdymaniu się i opadaniu; o prądach morskich.
ROZDZIAŁ VI. O Atmosferze ziemskiey, i o tworach na powietrznych.
ROZDZIAŁ VII. O poruszeniach atmosfery i wiatrach.
ROZDZIAŁ VIII. O temperaturze i o porach rocznych na całey ziemi.
ROZDZIAŁ IX. O kartach ieograficznych.


 
 

Komentarze

Popularne posty z tego bloga

Lot do bieguna północnego

Lot do bieguna północnego : biała śmierć / Roald Amundsen, Warszawa, [1926].   Roald Amundsen Roald znaczy po norwesku „wspaniały”. Podróżnik i odkrywca w pełni dowiódł słuszności swojego imienia. Imieniem wybitnego polarnika nazwano wiele obiektów geograficznych, stacji badawczych, statków, a także krater księżycowy i asteroidę, a w Polsce został patronem szkoły podstawowej w Skroniowie (woj. świętokrzyskie).  Jeśli komuś doskwierają lipcowe upały, to zapraszam na biegun północny!  Jest rok 1925. Roald Amundsen, pierwszy zdobywca bieguna południowego, amerykański polarnik Lincoln Ellsworth oraz Hjalmar Riiser-Larsen norweski pilot i polarnik podejmują niezwykle ryzykowną wyprawę. O tej wyprawie jest właśnie ta książka. Po latach wspaniałych odkryć polarnych na początku XX wieku, okupionych wyzwaniami, cierpieniem a nawet śmiercią, entuzjazm podróżników chwilowo opadł, zwłaszcza, że świat pogrążył się w wojnie światowej. Podobnie Amundsen musiał zawiesić swoje plany. Wcze...

Baśń a dziecko

  Baśń a dziecko : dla wychowawców, opiekunów, rodziców, kierowników bibljotek, czytelni i zakładów dziecięcych / Wiktor Błażejewicz. - Warszawa : [wydawca nieznany], 1930.     "Opowiadajmy im [dzieciom]   baśnie i historyjki. By zrobić dzieciom przyjemność. By obudzić choć na godzinę te wzruszenia i przeżycia, z któremi jest dziecku dobrze, spokojnie. By wywołać ten stan psychiczny, kiedy dziecko uniezależnia się od szarego otoczenia, kiedy przenosi się w krainę słońca i pogody i jest sobą, ujawnia swe dodatnie i ujemne nawyki, strony charakteru. A to daje możność poznawać dziecko. By zbliżyć dziecko do książki. By wreszcie zbliżyć je do siebie. Bez tego współpraca z dzieckiem jest niemożliwa”.  Tak pisał Wiktor Błażejewicz w czwartym numerze czasopisma Wychowanie Przedszkolne z 1930 roku w artykule   „Opowiadajmy baśnie”.  Swoją myśl polski badacz rozwinął w wydanej w 1930 roku książce „Baśń a dziecko. Dla wychowawców, opiekunów, kierownikó...

O języku uczniowskim w latach 30-tych XX wieku.

Wilno, Państwowe Gimnazjum im. Elizy Orzeszkowej, uczennice z nauczycielką francuskiego [nie po 1932]. (koloryzowane)